Świat według Google - mapy satelitarne ciekawych miejsc, zdjęcia satelitarne: Najciekawsze mapy i zdjęcia satelitarne

Wybierz kategorię

Na skróty » Zdjęcia satelitarne miast | Opisy zawierające filmy | Ostatnio dodane | Zgłoszenia ciekawych miejsc

Losowo wybrane miejsca:

Reklamy:

Tatry, Polska

Dodano dnia 19-11-2007 / / Linki: Google Earth, Google Maps, Yahoo! Maps, Virtual Earth , Mapy Onet(Zumi) / Najbliżej położone miejsca
 
 

Tatry – najwyższe pasmo w łańcuchu Karpat (Karpaty Zachodnie). Powierzchnia Tatr wynosi 785 km², z tego 175 km² (ok. 25%) leży w granicach Polski, ok. 610 km² (75%) na terytorium Słowacji. Długość Tatr mierzona od Przełęczy Huciańskiej (ok. 900 m n.p.m.) do wschodnich podnóży Kobylego Wierchu, a ściślej Przełęczy Ździarskiej (1075 m n.p.m.) wynosi w linii prostej 53 km, a ściśle wzdłuż grani głównej 80 km.

Grań Główna Tatr jest działem wodnym tylko w środkowym odcinku. Teren na wschód i północ to zlewiska Bałtyku (dorzecze Dunajca i Popradu), pozostały obszar to zlewisko Morza Czarnego (dorzecza Orawy i Wagu). Wrażenie wypiętrzenia masywu górskiego jest pogłębione przez sąsiedztwo głębokich kotlin. Tatry otaczają: od zachodu i północy – Obniżenie Orawsko-Podhalańskie, od wschodu i południa Obniżenie Liptowsko-Spiskie. Dno dolin znajduje się na wysokości ok. 500-700 m n.p.m. Wyniosłość Tatr pogłębiają płynące dolinami rzeki.

W graniach tatrzańskich znajduje się wiele przełęczy, które odgrywały ważną rolę w ruchu komunikacyjnym i handlowym. Były wykorzystywane podczas II wojny światowej przez kurierów. Używane są przez turystów. Najbardziej znane to: - w głównej grani Tatr (od zachodu) – Starorobociańska (Račkowo sedlo), Pyszniańska (Pyšné sedlo), Smreczyńska, Tomanowa, Pod Kopą Kondracką (często używana przez kurierów), Świńska Goryczkowa, Goryczkowa nad Zakosy, Sucha (pod Kasprowym Wierchem), Liliowe, Świnicka, Gładka, Czarna Ławka, Wrota Chałubińskiego, Pod Chłopkiem, Hińczowa, Żabia oraz Waga, Żelazne Wrota, Polski Grzebień, Rohatka. - w graniach bocznych (m.in.): Bobrowiecka, Buczynowa, Czerwona, Iwaniacka, Kondracka, Kozia, Krzyżne, Mylna, Szpiglasowa, Zawrat, Zawory,

Z grzbietów tatrzańskich opadają doliny: -po stronie polskiej: -Dolina Chochołowska z Jarząbczą i Starorobociańską - Dolina Lejowa - Dolina Kościeliska z Tomanową i Miętusią - Doliny: Dolina Małej Łąki, Dolina za Bramką, Dolina Strążyska, Dolina ku Dziurze, Dolina Białego - Dolina Bystrej z Kondratową, Goryczkową, Kasprową i Jaworzynką - Dolina Olczyska - Dolina Suchej Wody z Doliną Gąsienicową i Doliną Pańszczyca - Dolina Filipka - graniczna Dolina Białki z Doliną Rybiego Potoku, Doliną Pięciu Stawów Polskich, Doliną Roztoki i Doliną Waksmundzką (po stronie słowackiej do Doliny Białki należy Dolina Białej Wody z jej licznymi odgałęzieniami) - po stronie słowackiej, największe doliny to: - Dolina Cicha - Dolina Koprowa - Dolina Mięguszowiecka - Dolina Białej Wody - Dolina Jaworowa - Dolina Kieżmarska - Dolina Staroleśna - Dolina Wielicka - Dolina Zuberska

Jeziora polskich Tatr zwane są tradycyjnie stawami. Nazwa ta przyjęła się też w publikacjach naukowych. W Tatrach występuje blisko 200 różnej wielkości stawów, począwszy od największego, Morskiego Oka (34,54 ha), poprzez porównywalnie duży Wielki Staw Polski, do zupełnie maleńkich, jak Zadni Mnichowy Stawek (0,04 ha). Stawy tatrzańskie, z jednym wyjątkiem (Kras Cichy Stawek), są pochodzenia polodowcowego.

Tatry są górami fałdowymi orogenezy alpejskiej, dlatego charakteryzuje je tzw. młoda rzeźba terenu. Zostały sfałdowane i lekko wydźwignięte w okresie kredy późnej (środkowym i późnym turonie) w ramch fazy subhercyńskiej, wtedy też powstały płaszczowiny tatrzańskie. Obszar tatr został znów zalany płytkim morzem w eocenie. Ostatecznie wypiętrzone w późnym miocenie (10-15 mln lat temu).

Masyw zbudowany jest z paleozoicznego trzonu krystalicznego (głównie z późnokarbońskie) granitoidów, w mniejszym stopniu ze starszych skał metamorficznych, zwłaszcza migmatytów) i mezozoicznych skał osadowych tworzących płaszczowiny: wierchową i dwie główne reglowe - kriżniańską oraz choczańską. Zdecydowaną większość Tatr budują skały trzonu krystalicznego, skały osadowe płaszczowin są obecne głównie na północnym skraju Tatr, gdyż były one przesunięte i obalone na północ. W polskiej części Tatr, będącej północną częścią tego masywu, skały osadowe zajmują większą powierzchnię niż krystaliczne.

Trzon krystaliczny Tatr Zdecydowaną większość krystalicznego trzonu Tatr reprezentują granitoidy datowane metodami radiometrycznymi na 290 +/- 15 mln lat (późny karbon). Jest to intruzja spowodowana naprężeniami orogenezy waryscyjskiej. Najpowszechniejszym typem granitoidów tatrzańskich są granodioryty, a trochę rzadszym tonality. Właściwe granity są rzadkie i spotyka przede wszystkim w rejonie Goryczkowej w Tatrach Zachodnich. Prawie całe Tatry Wysokie utworzone są przez granitoidy (granodioryty i tonality), granitoidy (prawie wyłącznie granodioryty i rzadsze granity porfirowe) są również ważnym elementem Tatr Zachodnich, gdzie jednak współwystępują z równie rozpowszechnionymi starszymi skałami metamorficznymi. W obrębie granitoidów występują żyły pegmatytów i żyły kwarcowe, ważnych ze względu na cenne minerały wydobywane tu od XV w.

Skały metamorficzne występują głównie w Tatrach Zachodnich i są to przede wszystkim migmatyty, o wieku głównej fazy metamorfizmu datowanym na 420 mln lat. Większość skał metamorficznych Tatr była pierwotnie fliszem, choć są też obecne amfibolity itp., które pochodzą z metamorfizmu pierwotnych obojętnych skał wulkanicznych typu bazaltów. Podrzędnie spotyka się gnejsy i łupki łyszczykowe.

Osadowe skały płaszczowin tatrzańskich Najstarszym osadem jest permski zlepieniec koperszadzki znaleziony na zboczu Jagnięcego Wierchu w Tatrach Słowackich. W triasie, jurze i kredzie następowała sedymentacja skał osadowych, przy czym była ona zróżnicowana. Serie wierchowe i reglowe różnią się charakterem osadów, co było spowodowane różną głębokością morza i odległością od brzegu. W górnej kredzie serie skalne zostały zafałdowane i przemieszczone ku północy o wiele kilometrów. Tak powstała płaszczowinowa budowa Tatr. W eocenie część Tatr została przykryta morzem w którym powstały zlepieńce, wapienie numulitowe, piaskowce, mułowce i łupki pokrywające północne stoki Regli oraz wypełniające Kotlinę Zakopiańską i Pasmo Gubałowskie.

Rzeźba gór jest wynikiem działania lodowców, erozji wywołanej wodami i wietrzenia. W epoce lodowcowej Tatry uległy zlodowaceniu 3 lub 4 razy. Ostatnie lodowce ustąpiły ok. 10 000 lat temu. Typowymi dolinami polodowcowymi są U-kształtne doliny takie jak Dolina Białej Wody, ale działaniu lodowców Tatry zawdzięczają też inne formy skalne, takie jak cyrki lodowcowe i mutony. Wody płynące wyrzeźbiły doliny V-kształtne (Dolina za Bramką). Często występują w Tatrach doliny wiszące, jak Buczynowa Dolinka zawieszona nad Doliną Roztoki. Wymodelowane przez lodowiec misy w dnach dolin i progi. Woda wypełniła je tworząc jeziora tatrzańskie, wody spadające z progów utworzyły liczne wodospady. Mało odporne utwory osadowe uległy zjawiskom krasowienia. W efekcie powstały systemy jaskiń: -Jaskinia Wysoka-Za Siedmiu Progami – do niedawna najdłuższa (ustąpiła miejsce systemowi jaskiń Wielkiej Śnieżnej) - Jaskinia Wielka Śnieżna – najgłębsza i najdłuższa - Jaskinia Bielska – najczęściej zwiedzana.

[Źródło: Wikipedia]

Podesłał: kubek



Leave a Reply

info